تبليغاتX
سهراب سپهری

سهراب سپهری

کتاب دوم: زندگی خوابها

خواب تلخ

 

مرغ مهتاب می خواند.

ابری در اتاقم می گرید.

گل های چشم پشیمانی می شکفد.

در تابوت پنجره ام پیکر مشرق می لولد.

مغرب جان می کند، می میرد.

گیاه نارنجی خورشید

در مرداب به اتاقم می روید کم کم بیدارم

نپنداریم در خواب

سایه ی شاخه ای بشکسته آهسته خوابم برد.

اکنون دارم می شنوم آهنگ مرغ مهتاب

و گل های چشم پشیمانی را پرپر می کنم... .

 

+ نوشته شده در جمعه پانزدهم مرداد 1389 ساعت 18:53 توسط doni |


با مرغ پنهان

 

حرف ها دارم

با تو ای مرغی که می خوانی نهان از چشم

و زمان را با صدایت می گشایی!

 

                                                                          چه تو را دردی است

                                                                          کز نهان خلوت خود می زنی آوا

                                                                          و نشاط زندگی را از کف من می ربایی؟

 

 

درکجا هستی ای نهان مرغ!

زیر تور سبزه های تر

یا درون شاخه های شوق؟

می پری از روی چشم سبز یک مرداب

یا که می شویی کنار چشمه ادراک بال و پر؟

هر کجا هستی،بگو با من.

روی جاده نقش پایی نیست از دشمن.

آفتابی شو!

                                                                              رعد دیگر پا نمی کوبد به بام ابر.

                                                                              مار برق از لانه اش بیرون نمی آید.

                                                                              و نمی غلتد دگر زنجیر طوفان بر تن صحرا.

                                                                              روز خاموش است، آرام است.

                                                                              از چه دیگر می کنی پروا؟!

 

 

 

+ نوشته شده در پنجشنبه هفتم مرداد 1389 ساعت 17:7 توسط doni |


وهم

 

جهان، آلوده ی خواب است.

فرو بسته است وحشت در به روی هر تپش، هر بانگ

چنان که من به روی خویش

در این خلوت که نقش دلپدیرش نیست

و دیوار فرو می خواندم در گوش:

میان این همه انگار

چه پنهان رنگ ها دارد فریب زیست!!

 

                                                               شب از وحشت گرانبار است.

                                                               جهان آلوده ی خواب است و من در وهم خود بیدار:

                                                               چه  دیگر طرح می ریزد فریب زیست

                                                               در این خلوت که حیرت نقش دیوار است؟!

 

 

 

+ نوشته شده در پنجشنبه هفتم مرداد 1389 ساعت 17:6 توسط doni |


                                                     سر گذشت

 

می خروشد دریا.

هیچ کس نیست به ساحل پیدا

لکه ای نیست به دریا تاریک

که شود قایق

اگر آید نزدیک.

 

                                            مانده بر ساحل.

                                            قایقی ریخته شب بر سر او،

                                            پیکرش را ز رهی نا روشن

                                            برده در تلخی ادراک فرو.

                                           هیچکس نیست که آید از راه

                                           و به آب افکندش.

                                           و در این وقت که هر کوهه ی آب

                                          حرف با گوش نهان می زندش،

                                          موجی آشفته فرا می رسد از راه که گوید با ما

                                          قصه ی یک شب طوفانی را.

 

رفته بود آن شب ماهیگیر

تا بگیرد از آب

 آنچه پیوندی داشت.

با خیالی در خواب.

 

                                         صبح آن شب که به دریا موجی

                                         تن نمی کوفت به موجی دیگر،

                                         چشم ماهیگیران دید

                                         قایقی را به ره آب که داشت

                                         بر لب از حادثه ی تلخ شب پیش خبر.

                                         پس کشاندند سوی ساحل خواب آلودش

                                         به همان جای که هست

                                         در همین لحظه ی غمناک به جا

                                         به نزدیکی او

                                          می خروشد دریا

                                         وز ره دور فرا می رسد آن موج که می گوید باز

                                         از شبی طوفانی

                                         داستانی نه دراز... .

 

 

 

 

+ نوشته شده در پنجشنبه هفتم مرداد 1389 ساعت 17:3 توسط doni |


نقش

 

در شبی تاریک

که صدایی با صدایی در نمی آمیخت

و کسی کس را نمی دید از ره نزدیک،

یک نفر از صخره های کوه  بالا می رفت

و به ناخن های خون آلود

روی سنگی کند نقشی را

و از آن پس ندیدش هیچکس دیگر.

شسته باران رنگ خونی را

که از زخم تنش جوشید

و

روی صخره ها خشکید.

 

از میان برده است طوفان نقش هایی را

که بجا ماند از کف پایش.

گر نشان از هر که پرسی باز

بر نخواهد آمد آوایش.

 

آن شب

هیچ کس از راه نمی آمد

تا خبر ارد از ان رنگی که در کار شکفتن بود

کوه: سنگین، سرگران، خونسرد

باد می آمد، ولی خاموش.

ابر پر می زد، ولی آرام.

لیک آن لحظه که ناخن های دست آشنای راز

رفت تا بر تخته سنگی کار کندن را کند آغاز،

رعد غرید،

کوه را لرزاند.

برق روشن کرد سنگی را که حک شد روی آن در لحظه ای کوتاه

پیکر نقشی که باید جاودان می ماند.

 

امشب

باد و باران هردو می کوبند:

باد خواهد بر کند از جای سنگی را

و باران هم

خواهد از آن سنگ نقشی را فرو شوید.

هر دو می کوشند.

می خروشند.

لیک سنگ بی محابا در ستیغ کوه

مانده بر جا استوار، انگار با زنجیر پولادین.

سالها ان را نفرسوده است.

کوشش هر چیز بیهوده است.

کوه اگر بر خویشتن پیچید،

سنگ بر جا همچنان خونسرد می ماند

و نمی فرساید آن نقشی که رویش کند

در یک فرصت باریک

یک نفر کز صخره های کوه بالا رفت

در شبی تاریک.

+ نوشته شده در شنبه دوم مرداد 1389 ساعت 18:0 توسط doni |


دریا و مرد

 

تنها، رود ساحل،

مردی به راه می گذرد.

نزدیک پای او

دریا، همه صدا.

شب، گیج در تلاطم امواج.

باد هراس پیکر

رو می کند به ساحل و در چشم های مرد

نقش خطر را پر رنگ می کند.

انگار

هی می زند که:مرد!کجا می روی، کجا؟!

و مرد می رود به راه خویش

و باد سرگردان

هی می زند دوباره:کجا می روی؟!

و مرد می رود .

وباد همچنان....

 

امواج، بی امان،

از راه می رسند

لبریز از غرور و تهاجم.

موجی پر از نهیب

ره می کشد به ساحل و می بلعد

یک سایه را که برده شب از پیکرش شکیب.

 

دریا، همه صدا.

شب، گیج در تلاطم امواج.

باد هراس پیکر

رو می کند به ساحل و.....

 

+ نوشته شده در شنبه دوم مرداد 1389 ساعت 16:30 توسط doni |


مرگ رنگ

 

رنگی کنار شب

 بی حرف مرده است.

مرغی سیاه آمده از راه های دور

می خواند از بلندی بام شب شکست.

سر مست فتح آمده از راه

این مرغ غم پرست.

 

در این شکست رنگ

از هم گسسته رشته ی هر آهنگ.

تنها صدای مرغک بی باک

گوش سکوت ساده می آراید

با گوشوار پژواک.

 

مر سیاه آمده از راه های دور

بنشسته روی بام بلند شب شکست

چون سنگ، بی تکان.

لغزاننده چشم را

بر شکل های در هم پندارش

خوابی شگفت می دهد آزارش:

گل های رنگ سر زده از خاک های شب.

 

در جاده های عطر

پای نسیم مانده ز رفتار.

هر دم پی فریبی، این مرغ غم پرست

نقشی کشد به یاری منقار.

 

بندی گسسته است.

خوابی شکسته است.

رویای سرزمین

افسانه ی شکفتن گل های رنگ را

از یاد برده است.

بی حرف باید از خم این ره عبور کرد:

رنگی کنار این شب بی مرز مرده است.
+ نوشته شده در شنبه دوم مرداد 1389 ساعت 16:14 توسط doni |


 

دره ی خاموش

 

سکوت بند گسسته است.

کنار دره،درخت شکوه پیکر بیدی.

در آسمان شفق رنگ

عبور ابر سپیدی.

 

نسیم در رگ هر برگ می دود خاموش.

نشسته در پس هر صخره وحشتی به کمین.

کشیده از پس یک سنگ  سوسماری سر.

ز خوف دره ی خاموش

نهفته جنبش پیکر.

به راه می نگرد سرد،خشک،تلخ،غمگین.

 

چو مار روی تن کوه می خزد راهی،

به راه،رهگذری.

خیال دره و تنهایی

دوانده در رگ او ترس.

کشیده چشم به هر گوشه نقش چشمه ی وهم:

ز هر شکاف تن کوه

خزیده بیرون ماری.

به خشم از پس هر سنگ

کشیده خنجر خاری.

 

غروب پر زده از کوه.

به چشم گم شده تصویر راه و راهگذر.

غمی بزرگ،پر از وهم

به صخره سار نشسته است.

درون دره ی تاریک

سکوت بند گسسته است.

 

 

دنگ...

 

دنگ...،دنگ...

ساعت گیج زمان در شب عمر

می زند پی در پی زنگ.

زهر این فکر که این دم گذر است

می شود نقش به دیوار رگ هستی من.

لحظه ام پر شد از لذت

یا به زنگار غمی آلوده است.

لیک چون باید این دم گذرد،

پس اگر می گریم

گریه ام بی ثمر است.

و اگر می خندم،

خنده ام بیهوده است.

 

دنگ...،دنگ...

لحظه ها می گذرد.

آنچه بگذشت،نمی آید باز.

قصه ای هست که هرگز دیگر

نتواند شد آغاز.

مثل این است که یک پرسش  بی پاسخ

بر لب سرد زمان ماسیده است.

تند بر می خیزم

تا به دیوار همین لحظه که در آن همه چیز

رنگ لذت دارد،آویزم.

آنچه می ماند از این  جهد به جای:

خنده ی لحظه پنهان شده از چشمانم.

و انچه بر پیکر او می ماند:

نقش انگشتانم.

 

دنگ...

فرصتی از کف رفت.

قصه ای گشت تمام.

لحظه باید پی لحظه گذرد

تا که جان گیرد در فکر دوام،

این دوامی که درون رگ من ریخته زهر،

وارهانیده از اندیشه ی من رشته ی حال

وز رهی دور و دراز

داده پیوندم با فکر زوال.

 

پرده ای می گذرد،

پرده ای می آید:

می رود نقش پی نقش دگر،

رنگ می لغزد بر رنگ.

ساعت گیج زمان در شب عمر

می زند پی در پی زنگ:

دنگ...،دنگ...

دنگ...

 

 

 

نایاب

 

 

شب ایستاده است.

خیره نگاه او

بر چارچوب پنجره ی من.

سر تا به پای پرسش،اما

اندیشناک مانده و خاموش:

شاید

از هیچ سو جواب نیاید.

 

دیری است مانده یک جسد سرد

در خلوت کبود اتاقم.

هر عضو آن زعضو دگر دور مانده است،

گویی که قطعه،قطعه ی دیگر را

از خویش رانده است.

از یاد رفته در تن او وحدت.

بر چهره اش که  حیرت  ماسیده روی آن

سه حفره ی کبود که خالی است

از تابش زمان.

بویی فساد پرور و زهر آلود

تا مرزهای دور خیالم دویده است.

نقش زوال را

بر هرچه هست،روشن و خوانا کشیده است.

در اظطراب لحظه ی زنگار خورده ای

که روزهای رفته در آن بود ناپدید،

با ناخن این جسد را

از هم شکافتم،

رفتم درون هر رگ و هر استخوان آن

اما از آنچه در پی آن بودم

 

شب ایستاده است.

خیره نگاه او

بر چار چوب پنجره ی من.

با جنبش است پیکر او گرم یک جدال.

بسته است نقش بر تن لبهایش

تصویر یک سوًال.

 

 

دیوار

 

زخم شب می شد کبود.

در بیابانی که من بودم

نه پر مرغی هوای صاف را می سود

نه صدای پای من همچون دگر شب ها

ضربه ای بر ضربه می افزود.

 

تا بسازم گرد خود دیواره ای سر سخت و پا بر جای،

با خود آوردم ز راهی دور

سنگ های سخت و سنگین بلندی تا بپوشاند

از نگاهم هر چه می آید به چشمان پست

و ببندد راه را بر حمله ی غولان

که خیالم رنگ هستی را به پیکرهایشان می بست.

 

روز و شب ها رفت

من بجاماندم در این سو،شسته دیگر دست از کارم

نه مرا حسرت به رگها می دوانید آرزویی خوش

نه خیال رفته ها می داد آزارم.

لیک پندارم،پس دیوار

نقش های تیره می انگیخت

و به رنگ دود

طرح ها از اهرمن می ریخت.

 

تا شبی مانند شب های دگر خاموش

بی صدا از پا در آمد پیکر دیوار:

حسرتی با حیرتی آمیخت.

+ نوشته شده در سه شنبه بیست و نهم تیر 1389 ساعت 17:28 توسط doni |


سپیده

 

در دور دست

 قویی پریده بی گاه از خواب

شوید غبار نیل ز بال و پر  سپید.

لب های جویبار

لبریز موج زمزمه در بستر سپید.

در هم دویده سایه و روشن.

لغزان میان خرمن دوده

شبتاب می فروزد در آذر سپید.

همپای رقص نا زک نیزار

مرداب می گشاید چشم تر سپید.

 

خطی ز نور روی سیاهی است:

گویی در آبنوس درخشد زر سپید.

دیوار سایه ها شده ویران.

دست نگاه در افق دور

کاخی بلند ساخته با مرمر سپید.

 

 

مرغ معما

 

دیر زمانی است روی شاخه ی این بید

مرغی بنشسته کو به رنگ معماست.

نیست هماهنگ او صدایی، رنگی.

چون من در این دیار، تنها، تنهاست.

 

گرچه درونش پر ز هیاهوست،

مانده بر این لیک صورت خاموش.

روزی اگر بشکند سکوت÷ر از حرف

بام و دراین سرای می رود از هوش.

 

راه فرو بسته گرچه مرغ به آوا

قالب خاموش اوصدایی گویاست.

می گذرد لحظه هابه چشمش بیدار

پیکر او لیک سایه_روشن رویاست.

 

رشته ز بالاوپست بال و پر او.

زندگی دور مانده:موج سرابی.

سایه اش افسرده بر درازی دیوار.

پرده ی دیوار و سایه:پرده ی خوابی.

خیره نگاهش به طرح های خیالی.

آنچه در آن چشم هاست نقش هوس نیست.

دارد خاموشی اش چو با من پیوند

چشم نهانش به راه صحبت کس نیست.

 

ره به درون می برد حکایت این مرغ:

آنچه نباید به ئل خیال فریب است.

دارد با شهر های گمشده پیوند:

مرغ معما در این دیار غریب است.

 

روشن شب

 

روشن است آتش درون شب

وز پس دودش

طرحی از ویرانه های دور .

گر به گوش آید صدای خشک:

استخوان مرده می لغزد درون گور.

 

دیر گاهی ماند اجاقم سرد

و پراغم بی نصیب از نور

 

خواب دربان را به راهی برد.

بی صدا آمد کسی از در،

در سیاهی آتش افروخت.

بی خبر اما

که نگاهی در تماشا سوخت.

 

گرچه می دانم که چشمی راه دارد به افسون شب،

لیک می بینم ز روزن های خوابی خوش:

اتشی روشن درون شب.

 

سراب

 

آفتاب است و بیابان چه فراخ!

نیست در آن نه گیاه نه درخت.

غیر آوای غرابان،دیگر

بسته هر بانگی از این وادی رخت.

 

در پس پرده ای از گرد و غبار

نقطه ای لرزد از دور سیاه:

چشم اگر پیش رود، می بیند

آدمی هست که می پوید راه.

 

تنش از خستگی افتاده ز کار.

بر سر و رویش بنشسته غبار.

شده از تشنگی اش خشک گلو.

پای عریانش مجروح ز خار.

 

هر قدم پیش رود،پای افق

چشم اوبیند دریایی آب.

اندکی راه چو می پیماید

می کند فکر که می بیند خواب.

 

 

رو به غروب

 

ریخته سرخ غروب

جابجا بر سر  سنگ.

 

کوه خاموش است.

می خروشد رود.

مانده در دامن دشت

خرمنی رنگ کبود.

 

سایه آمیخته با سایه.

سنگ با سنگ گرفته پیوند.

روز فرسوده به ره می گذرد.

جلوه گر آمده در چشمانش

نقش اندوه پی یک لبخند.

 

جغد بر کنگره ها می خواند.

لاشخورها،سنگین،

از هوا،تک تک،آیند فرود:

لاشه ای مانده به دشت

کنده منقار زجا چشمانش،

زیر پیشانی او

مانده دو گود گبود.

 

تیرگی می آید.

دشت می گیرد آرام.

قصه رنگی روز

می رود رو به تمام.

شاخه ها پژمرده است.

شاخه ها افسرده است.

رود می نالد.

جغد می خواند.

غم بیامیخته با رنگ غروب.

می تراود ز لبم قصه ی سرد:

دلم افسرده در این تنگ غروب.

 

غمی غمناک

 

شب یردیی است و من،افسرده.

راه دوری است، و پایی خسته.

تیرگی هست و چراغی مرده.

می کنم، تنها ، از جاده عبور:

دور ماندند ز من دمها

سایه ای از سر دیوار گذشت،

غمی افزود مرا بر غمها.

 

فکر تاریکی و این ویرانی

بی خبر آمد تا با دل من

قصه ها ساز کند پنهانی.

نیست رنگی که بگوید با من

اندکی صبر، سحر نزدیک است.

هردم این بانگ بر ارم از دل:

وای، این شب چقدر تاریک است!

 

خنده ای کو که به دل انگیزم؟

قطره ای کو که به دریا ریزم؟

صخره ای کو که بدان آویزم؟

 

مثل این است که شب نمناک است.

دیگران را هم غم هست به دل ،

غم من ،لیک،غمی غمناک است.

 

خراب

 

فرسود پای خود را چشمم به راه دور

تا حرف من پذیرد آخر که:زندگی

رنگ خیال بر رخ تصویر خواب بود.

دل را به رنج هجر سپردم،ولی چه سود،

پایان شام شکوه ام

صبح عتاب بود.

 

چشمم نخورد آب از این عمر پر شکست :

این خانه را تمامی پی روی آب بود.

 

پایم خلیده خار بیابان.

جز با گلوی خشک نکوبیده ام به راه.

لیکن کسی، ز راه مدد کاری ،

دستم اگر گرفت،فریب سراب بود.

خوب زمانه رنگ دوامی به خود ندید:

کندی نهفته داشت شب رنج من به دل،

اما به کار روز نشاطم بود.

 

آبادی ام ملول شد از صحبت زوال.

بانگ سرور در دلم افسرد،کز نخست

تصویر جغد زیب تن این خراب بود.

 

جان گرفته

 

از هجوم نغمه ای بشکافت گور مغز من امشب:

مرده ای را جان به رگ ها ریخت،

پا شد از جا میان سایه و روشن،

بانگ زد بر من:مرا پنداشتی مرده

و به خاک روزهای رفته بسپرده؟

لیک پندار تو بیهوده است:

پیکر من مرگ را از خویش می راند.

سرگذشت من به لحظه های تلخ آلوده است.

من به هر فرصت که یابم بر تو می تازم.

شادی ات را با عذاب آلوده می سازم.

با خیالت می دهم پیوند تصویری

که قرارت را کند دررنگ خود نابود.

درد را با لذت آمیزد،

در تپش هایت فرو ریزد.

نقش های رفته  را باز آورد غبار آلود.

 

مرده لب بربسته بود.

چشم می لغزید بر یک طرح شوم.

می تراوید از تن من درد.

نغمه می آورد بر مغزم هجوم.

 

 

دلسرد 

 

قصه ام دیگر زنگار گرفت:

با نفس های شبم پیوندی است.

پرتویی لغزد اگر بر لب او،

گویدم دل:هوس لبخندی است،

 

خیره چشمانش با من گوید:

کو چراغی که فروزد دل ما؟

هرکه افسرد به جان با من گفت:

آتشی کو که بسوزد دل ما؟

 

خشت می افتد از این دیوار.

رنج بیهوده نگهبانش برد.

دست باید نرود سوی کلنگ،

سیل اگر آمد آسانش برد.

 

باد نمناک زمان می گذرد،

رنگ می ریزد از پیکر ما.

خانه را نقش فساد است به سقف،

سر نگون خواهد شد بر سر ما.

 

گاه می لرزد با روی سکوت:

غول ها سر به زمین می سایند.

پای در پیش مبادا بنهید،

چشم ها در ره شب می پایند!

 

تکیه گاهم اگر امشب لرزید

بایدم دست به دیوار گرفت.

با نفس های شبم پیوندی است:

قصه ام دیگر زنگار گرفت.

 

 

+ نوشته شده در دوشنبه بیست و یکم تیر 1389 ساعت 22:56 توسط doni |


دود می خیزد

 

دود می خیزد ز خلوتگاه من

کس خبرکی یابد از ویرانه ام؟

با درون سوخته  دارم سخن

کی به پایان میرسد افسانه ام؟

                * * *

دست از دامان شب برداشتم

تا بیاویزم به گیسوی سحر.

خویش را از ساحل افکندم در آب

لیک از ژرفای دریا بی خبر.

                * * *

بر تن دیوار ها طرح شکست.

کس دگر رنگی در این سامان ندید.

چشم می دوزد خیال روز و شب

از درون دل به تصویر امید.

              * * *

تا بدین منزل نهادم پای را

از درای کاروان بگسسته ام.

گرچه می سوزم از این اتش به جان

لیک بر اینسوختن دل بسته ام

تیرگی پا می کشد از بام ها:

صبح می خندد به راه شهر من.

دود می خیزد هنوز در خلوتم.

با درون سوخته دارم سخن...

+ نوشته شده در دوشنبه بیست و یکم تیر 1389 ساعت 14:7 توسط doni |